Vakaların % 30’u erkeğe ait sorunlardan kaynaklanır. Bunlar arasında testis hastalıkları, sperm kanallarında tıkanıklık, prostat hastalıkları, ejakülasyon (boşalma) veya sertleşme bozuklukları ya da sperm parametrelerindeki bozukluklar sayılabilir. Vakaların bir diğer %30’u ise kadına ait sorunlardan kaynaklanır. Bunlar arasında erken menopoz, endometriozis, tüplerde tıkanıklık, rahim veya serviks hastalıkları, doğumsal anomaliler, ya da yumurtlama (ovülasyon) bozuklukları sayılabilir. Vakaların %20’sinde ise 2 taraftan da kaynaklanan sorunlar birlikte bulunmaktadır (miks faktörler). Biz her zaman infertilite sorununu bir bütün olarak ele almayı tercih ediyoruz. Çünkü sorun kimde olursa olsun, tedavi sürecine her iki tarafın da katılması ve eşlerin birbirine destek olması çok önemlidir. Vakaların geri kalan %20’si açıklanmayan infertilite ya da nedeni belirlenemeyen nedenlere bağlıdır. Bu demek değildir ki kısırlığa yol açan herhangi bir sorun yoktur, sadece rutin testlerle teşhis edilememiştir.
Kadına ait İnfertilite Nedenleri
Kadına ait kısırlık nedenlerinin % 80’i başlıca aşağıdaki sebeplere bağlıdır:
- İleri yaş: daha önce belirtildiği gibi 35 yaştan itibaren kadında üreme potansiyeli azalmakta, 40 yaştan itibaren ise her ay gebe kalma olasılığı %10’un altına düşmektedir.
- Tuboperitoneal Faktör: Fallop tüplerinde herhangi bir sorun bulunmasıdır.
- Anovülasyon (yumurtlama bozuklukları): Yumurtalıklardaki folikülün çatlamaması, yani yumurtanın serbest kalamama durumudur. Yumurtanın tam gelişmemiş veya yeterince olgunlaşmamış olmasından kaynaklanabilir. Polikistik Over Sendromu bu gruba örnektir.
- Endometriozis: Rahim içi dokusunun rahim dışında bulunması durumudur.
Diğer nedenler ve risk faktörleri: Miyomlar, cinsel yoldan bulaşan hastalıklar, şeker hastalığı (diabet), kanserler, tiroid hastalıkları, depresyon gibi kronik hastalıklar. Antidepresan veya steroid gibi ilaçların uzun süreli kullanımı. Şişmanlık (BMI >30) veya %25’in üstünde kilo kaybı.
Erkeğe ait İnfertilite Nedenleri
Vakaların %50’sinde erkek faktör tek başına ya da kadın faktör ile birlikte infertiliteye yol açmaktadır. Erkek infertilitesini araştırmak için sperm analizi (spermiogram) yapılır. Bu test ile sperm sayısı, hareketliliği ve yapısı (morfolojisi) hakkında bilgi edinilir. Normal bir sperm analizinde sperm sayısı mililitrede 20 milyonun üzerinde, hareketlilik %50’nin üzerinde, ve yapısal olarak normal şekiller %30’dan fazla olmalıdır.
Kısacası, erkekte üremenin sağlıklı olması için normal cinsel fonksiyon (sertleşme ve boşalma) yanında sperm sayı ve fonksiyonunun normal olması gerekir. Erkekteki başlıca nedenler şunlardır: